Je spijsvertering kan de boosdoener zijn
Vitamine B12 zit in je eten en in je pil, maar om opgenomen te worden in je bloed, moet er in je maag en darmen van alles goed functioneren. Stel je voor: je supplement is een pakketje dat bezorgd moet worden, maar de bezorger (je spijsvertering) is de weg kwijt.
▶Inhoudsopgave
In je maag moet zuur het B12 losmaken uit het voedsel of de pil.
Daarna moet het in je dunne darm een speciaal eiwit, het 'intrinsieke factor', tegenkomen om verder te reizen. Een veel voorkomend probleem is een te lage maagzuurproductie. Veel mensen, vooral na hun 50ste, maken minder maagzuur aan.
Dit heet atrofische gastritis. Je kunt nog zulke dure supplementen van merken als Solgar of AOV slikken, als je maagzuur te laag is, kan het B12 niet goed uit de pil gehaald worden. Hetzelfde geldt als je medicijnen slikt tegen maagzuur, zoals omeprazol. Die remmen de zuurproductie, waardoor je B12-opname direct belemmerd wordt.
De rol van je lever en nieren
Je lichaam kan de vitamine dan simpelweg niet uit je supplement halen.
Een ander logisch probleem zit hem in je lever of nieren. Misschien neemt je lichaam het B12 wel op, maar slaat het niet goed op of verbruikt het te snel.
Je lever is de grote opslagplaats voor B12. Als je lever niet optimaal functionert, bijvoorbeeld door medicijngebruik of alcohol, dan blijft die opslag leeg. Je bloedwaardes kunnen dan laag blijven, zelfs als je slikt.
Je nieren spelen ook een rol. Ze helpen bij het verwerken en recyclen van B12.
Als je nieren minder goed werken, verlies je via de urine belangrijke voedingsstoffen. Dit zie je soms ook bij langdurig gebruik van bepaalde medicijnen die de nieren belasten. Je slikt 1000 microgram, maar je verliest er via de urine 800 van. Dat is een dure en vermoeiende race die je nooit kunt winnen.
Suppletie-vormen: goedkoop is duurkoop
Niet alle B12-pillen zijn hetzelfde. De vorm waarin je het inneemt, maakt een gigantisch verschil.
De meest goedkope en gangbare vorm in de drogist is cyanocobalamine. Dit is een synthetische vorm die je lichaam eerst moet omzetten in de actieve vormen methylcobalamine of adenosylcobalamine. Als je lichaam moeite heeft met deze omzetting, bijvoorbeeld door een genetische aanleg (MTHFR-gen), dan blijft die pil gewoon ongebruikt in je darmen liggen.
Het zijn vaak de merken die je in de orthomoleculaire hoek vindt, zoals Viridian, Bonusan of Solgar, die de duurdere, actieve vormen aanbieden. Je betaalt voor een potje Viridian methylcobalamine van 1000 mcg al snel €15 tot €20.
Een potje cyanocobalamine van de Kruidvat-huismerk ligt rond de €6. Als je echter merkt dat die goedkope pil niet werkt, is het slimmer om te investeren in de actieve vorm.
De strijd met je medicijnen
Je lichaam hoeft het dan niet meer zelf om te zetten en het kan direct aan de slag. Soms is het slim om te combineren met een B-complex van bijvoorbeeld Thorne Research om de synergisten (zoals foliumzuur en B6) erbij te hebben. Sommige medicijnen zijn beruchte dieven van vitamine B12. Ze werken in op je spijsvertering of op je cellen, waardoor de vitamine geen kans krijgt.
De klassieke dieven zijn de maagzuurremmers die ik al noemde, maar ook metformine (tegen diabetes type 2) en bepaalde pijnstillers zoals NSA's (ibuprofen, diclofenac). Deze medicijnen kunnen de opname in de darmwand blokkeren of de opslag in de lever aantasten.
Als je deze medicijnen langdurig gebruikt, is het bijna onmogelijk om je B12-spiegel op peil te houden met alleen pillen. Soms is een hogere dosis nodig, of een andere manier van innemen. In de orthomoleculaire benadering kijken we kritisch naar het belang van vitamine B12 injecties versus tabletten.
Het gaat er niet om dat je direct stopt met je medicijnen (dat moet je altijd met je arts overleggen), maar dat je de aanvulling hierop afstemt.
Een hoge dosis van 2000 tot 5000 mcg per dag kan soms de blokkade doorbreken.
Wat je kunt doen: de praktische aanpak
Als je merkt dat je B12-waardes niet stijgen, hoef je niet bij de pakken neer te zitten. Zoek uit of je klachten hebt zoals een branderig gevoel in de benen; er zijn genoeg stappen die je direct kunt zetten.
Het begint met het doorbreken van het patroon. Evalueer eerst je huidige supplement.
Welke vorm zit erin? Wat is de dosering? Als je een lage dosis van 10 of 20 microgram slikt, is het logisch dat dit niet werkt bij een tekort.
- Check de vorm: Stap over van cyanocobalamine naar methylcobalamine of adenosylcobalamine. Kijk merken zoals Viridian of Bonusan. Een potje van 60 tabletten (1000 mcg) kost ongeveer €18.
- Verhoog de dosis: Een standaard pilletje van 1000 mcg is vaak net niet genoeg bij opnameproblemen. Probeer een kuur van 2000 tot 5000 mcg per dag voor een maand of 3.
- Verdeel de dosis: Slik niet alles in één keer. Neem bijvoorbeeld 's ochtends 1000 mcg en 's avonds nog 1000 mcg. Dit geeft je lichaam meer kans om het op te nemen.
- Overweeg sublinguaal: Tabletten die je onder je tong laat oplossen (sublinguaal) omzeilen gedeeltelijk je maagzuur. Dit is vaak effectiever bij maagproblemen.
- Combineer met mineralen: Zorg dat je voldoende magnesium en kalium binnenkrijgt. Deze mineralen zijn nodig voor de opname en het transport van B-vitamines. Een goed multimineraal van bijvoorbeeld Solgar helpt hierbij.
Wanneer is een spuit de oplossing?
Je hebt dan echt een krachtigere aanpak nodig. Hier is een concreet stappenplan wat je kunt bespreken met een therapeut of zelf kunt uitproberen:
Als het echt niet lukt met pillen, is een injectie de gouden standaard. Dit is de directe weg naar je bloedbaan, zonder dat je spijsvertering iets te hoeven doen heeft. Vroeger kreeg je dit alleen in het ziekenhuis, tegenwoordig schrijven orthomoleculaire artsen of huisartsen dit steeds vaker voor. Je kunt dan kiezen voor een B12-spuit van hydroxocobalamine.
De kosten voor een injectie via de apotheek zijn laag, vaak maar een paar euro per spuit.
De consultkosten bij een arts lopen wel op, maar het resultaat is vaak direct merkbaar. Mensen voelen zich vaak al binnen een paar dagen energieker. Als je een chronisch tekort hebt of problemen met opname, kan dit een langdurige oplossing zijn. Overleg dit altijd met een arts die verstand heeft van orthomoleculaire geneeskunde, want de dosering en frequentie zijn hierbij cruciaal.
Een stapje verder: leefstijl en voeding
Naast suppletie is je leefstijl enorm bepalend. Je spijsvertering is de sleutel. Prostress zorgt voor een slechtere maagzuurproductie.
Dus rustig eten, goed kauwen en niet direct na de maaltijd gaan sporten helpt echt.
Ook is het slim om je voeding aan te passen. Eet je vlees? Dan zit er B12 in rood vlees, lever en eieren. Vooral lever is een superfood voor B12, maar let op de bron (biologisch is beter).
Als je veganistisch bent, is het helemaal lastig. Dan is suppletie niet een optie, maar een must. Probeer naast een pil ook eens een B12-spray. Merken als BetterYou hebben een spray die je op je wang spuit. Dit werkt via het mondslijmvlies direct de bloedbaan in. Een spray van 100 ml (goed voor ongeveer 100 doses) kost rond de €15. Dit is een fijne afwisseling naast pillen