Je voelt je moe, een beetje vaag in je hoofd, en je humeur is niet wat het moet zijn. Je hebt misschien al van alles geprobeerd: meer rust, beter eten, extra ijzer.
▶Inhoudsopgave
Maar soms ligt het antwoord veel dichter bij huis, namelijk in je eigen maag.
Het is een van de meest gemiste oorzaken van klachten: je lichaam kan wel vitamine B12 binnenkrijgen via voeding, maar het lukt niet om het op te nemen. En dat proces begint niet in je darmen, maar al veel eerder. In je maag.
Waarom je maag de sleutel is
Stel je vitamine B12 voor als een ei dat in een schil zit. Die schil is de vorm waarin B12 in je eten zit, bijvoorbeeld in vlees, vis of eieren.
Je lichaam kan daar niets mee. Je moet die schil eerst openbreken om de vitamine te kunnen gebruiken.
Dat openbreken gebeurt door een speciaal eiwit dat heet 'intrinsic factor'. En raad eens waar je lichaam die intrinsic factor aanmaakt? Juist, in je maag.
De maagwand maakt deze stof aan als er voedsel binnenkomt. De intrinsic factor bindt zich direct aan de B12 en vormt samen een soort beschermde eenheid. Die eenheid reist via je dunne darm naar een plekje helemaal achterin, waar de vitamine wordt opgenomen. Zonder deze 'taxi' vanuit je maag komt de B12 nooit op de juiste bestemming aan. Je kunt dus genoeg B12 eten, maar als je maag niet goed werkt, heb je er alsnog niets aan.
De boosdoeners in je maag
Er zijn een paar veelvoorkomende redenen waarom je maag de productie van die belangrijke intrinsic factor stillegt. De bekendste is een aandoening die pernicieuze anemie heet.
Dit is een auto-immuunziekte waarbij je lichaam de maagcellen die intrinsic factor maken, aanvalt en kapotmaakt.
Je maag kan de taxi voor B12 dus niet meer produceren. Het is een sluipend proces dat vaak onopgemerkt blijft totdat de klachten flink zijn. Een andere veel voorkomende oorzaak zijn maagklachten of operaties.
Mensen die langdurig maagzuurremmers gebruiken, zoals omeprazol, hebben vaak een tekort aan maagzuur. Een gezonde zuurgraad is nodig om B12 uit je eten te halen.
Een tekort aan maagzuur is een stille dief van je B12-opname. Je merkt het niet direct, maar je lichaam lijdt eronder.
Zonder zuur blijft de vitamine vastzitten in je voedsel. Ook na een maagverkleining of bij chronische maagontsteking (gastritis) raakt het slijmvlies beschadigd en stopt de productie van intrinsic factor. En dan is er nog de rol van stress. Chronic stress beïnvloedt je spijsvertering enorm.
Je lichaam schakelt over op overlevingsmodus en spijsvertering komt op een laag pitje te staan.
De aanmaak van spijsverteringsenzymen en maagzuur neemt af. Dit is riskant, want een tekort heeft ook invloed op de bescherming van je zenuwbanen. Langdurige stress kan dus indirect je B12-opname flink verminderen, zelfs als je nog zo gezond eet.
Oplossingen: van simpele supplementen tot speciale vormen
Gelukkig hoef je niet bij de pakken neer te zitten. De meest simpele oplossing is een supplement dat de maag omzeilt.
Je hebt het vast wel eens zien liggen: hooggedoseerde vitamine B12 tabletten met een veel hogere dosis, vaak 1000 of 5000 microgram.
Dit is de 'huishoudtrap'. Omdat er zoveel B12 in zo'n pil zit, lekt er altijd wel een klein beetje door je maagwand de bloedbaan in, zonder dat je intrinsic factor nodig hebt. Dit werkt prima voor lichte tekorten of als ondersteuning.
De prijzen voor deze simpele tabletten vallen reuze. Een potje met 100 tabletten van 1000 mcg van een merk als Solgar of Vitakruid heb je al voor een euro of 8 tot 12. Je neemt er dagelijks één van onder je tong. Dit is de 'sublinguale' manier.
Het tablet lost op in je mond en de B12 gaat direct via het slijmvlies naar je bloed.
Handig, en je maag hoeft er niets mee te doen. Maar als je maag echt niet werkt, of als je een flink tekort hebt, is er een krachtigere optie: de injecties.
Dit zijn B12-prikken die je in je spier krijgt, meestal in je bovenbeen. Dit gaat direct je lichaam in, dus je maag blijft volledig buiten spel. Je arts kan deze voorschrijven, maar je kunt ze ook kopen bij een orthomoleculaire apotheek.
De kosten zijn ongeveer €30 tot €50 per setje van 10 ampullen, exclusief de naalden en spuiten.
Je krijgt dan de werkzame stof methylcobalamine of adenosylcobalamine, de actieve vormen die je lichaam meteen kan gebruiken.
Hoe je je B12-opname nu al kunt verbeteren
Je hoeft niet meteen naar de dokter te rennen (mag wel!), er zijn een paar dingen die je zelf kunt proberen om je maag te helpen. Allereerst: kauw je eten goed.
Dit klinkt als een openbaring van je grootmoeder, maar het is essentieel.
Door goed te kauwen geef je je maag een seintje om meer maagzuur en enzymen aan te maken. Je maag kan het voedsel makkelijker verwerken en de B12 beter vrijmaken. Probeer daarnaast maagzuurremmers af te bouwen als dit kan en mag.
Overleg hier altijd mee met je arts. Je spijsvertering heeft zuur nodig.
Een andere simpele tip is het eten van vlees, vis, eieren en zuivel in combinatie met een stukje rauwe lever (als je dat lust). Rauwe lever bevat niet alleen B12, maar ook enzymen die de opname helpen. Dit is een echte orthomoleculaire klassieker. Als je een supplement koopt, let dan op de vorm.
Ga voor methylcobalamine of adenosylcobalamine. Dit zijn de actieve vormen die je lichaam niet eerst hoeft om te zetten.
Ze zijn vaak iets duurder, een potje van Solgar met 100 tabletten van 1000 mcg methylcobalamine kost ongeveer €15. Dit is vaak een stuk effectiever dan de goedkope synthetische vorm cyanocobalamine, die je lichaam eerst moet omzetten. En tot slot: luister naar je lijf.
Als je je continu futloos voelt, last hebt van tintelingen of verlies van pijnzin in je handen of voeten, of een bleke huid, twijfel dan niet. Ga naar je huisarts en vraag om een B12-bloedtest.
Zeg erbij dat je vermoedt dat het aan je maag ligt. Soms is een standaard bloedonderzoek niet genoeg. Vraag dan ook naar je 'antistoffen tegen intrinsic factor' of naar je 'holotranscobalamine' (holo-TC).
Dit laat zien of je taxi's wel of niet rondrijden. Je gezondheid is het waard om door te vragen.