Hoe herken je de symptomen van een overschot aan selenium?

Je voelt je de laatste tijd wat ongemakkelijk in je vel. Misschien heb je last van een opgeblazen gevoel, jeukende huid of een vieze smaak in je mond.

Je bent serieus bezig met je gezondheid en neemt dagelijks supplementen, zoals selenium, om je immuunsysteem een boost te geven. Maar soms is het effect precies het tegenovergestelde.

Een teveel aan selenium, ook wel selenose genoemd, is een vervelende maar vaak makkelijk te herkennen en op te lossen aandoening. Laten we samen stap voor stap uitzoeken of jij hier last van hebt en wat je eraan kunt doen.

Stap 1: Check je dosering en merk

De eerste stap is de meest logische: kijk kritisch naar wat je precies inneemt. Voedingssupplementen kunnen enorm verschillen in concentratie.

Het is makkelijk om ongemerkt te veel binnen te krijgen, vooral als je meerdere producten combineert die selenium bevatten.

1. Haal je flesje selenium of de pot multivitamine uit de kast.
2. Lees het etiket en noteer de hoeveelheid selenium per capsule of tablet. Bij merken zoals Solgar of Vitakruid staat dit duidelijk vermeld.
3. Reken uit wat je totale inname is. Neem je bijvoorbeeld een multivitamine met 55 mcg en een apart selenium-supplement van 100 mcg, dan kom je op 155 mcg. Voeg je daar nog een visolie- of antioxidantenmix aan toe die ook selenium bevat? Tel dan alles bij elkaar op.

Wat je nodig hebt is de verpakking van je selenium-supplement en eventuele multivitamine. Pak er een pen en papier bij om de milligrammen (mg) of microgrammen (mcg) per dosering op te tellen. De dagelijkse bovengrens voor volwassenen ligt op 400 mcg, maar voor optimaal gebruik wordt vaak een stuk lager geadviseerd, rond de 100-200 mcg.

Een veelgemaakte fout is het vergeten van de selenium in je multivitamine. Mensen tellen alleen het losse supplement en denken dat ze veilig zitten, terwijl ze ongemerkt over de 300 mcg heen gaan.

Tip: Een bekend orthomoleculair merk als Bonusan heeft vaak lagere doseringen per capsule, waardoor je makkelijker kunt bijsturen.

Stap 2: Let op lichamelijke signalen

Je lichaam geeft altijd signalen als er iets niet klopt. Een teveel aan selenium uit supplementen uit zich vaak binnen enkele weken tot maanden.

Het is geen acuut gevaar, maar wel een signaal dat je dosering te hoog is, vergelijkbaar met de gevolgen van een mangaan-overschot.

De symptomen zijn duidelijk en vaak herkenbaar. Je hoeft niet te wachten tot je je heel ziek voelt. De eerste tekenen zijn vaak subtiel maar vervelend.

1. Controleer je huid op irritatie. Een teveel aan selenium geeft vaak een jeukende uitslag, met name op de handen en voeten. Dit voelt aan als een branderig gevoel.
2. Let op je nagels. Als je merkt dat je nagels broos worden of witte vlekken krijgen die niet verdwijnen, kan dit een vroeg teken zijn. In ernstige gevallen kunnen nagels zelfs loslaten.
3. Proef je mond. Een vieze metaalsmaak of een gevoel alsof je adem ruikt, zonder dat je mondhygiëne is veranderd, is een klassiek symptoom. Dit komt door de uitwaseming van selenium.
4. Voel aan je spijsvertering. Een opgeblazen gevoel, misselijkheid of diarree kan optreden. Je maag-darmkanaal reageert gevoelig op een mineralen-overschot.

Houd jezelf de komende week extra in de gaten. Veelgemaakte fout: Mensen denken dat deze klachten komen door stress of een allergie voor zeep.

Ze passen hun leefstijl aan, maar vergeten dat het supplement de boosdoener is. Wacht niet langer dan twee weken met het aanpassen van je dosering bij deze klachten.

Stap 3: Doe een visuele inspectie

Sommige symptomen zijn letterlijk zichtbaar. Het is een concreet onderdeel van je zelfcheck dat je direct kunt uitvoeren. Je hebt hier geen speciale apparatuur voor nodig, alleen een goede spiegel en daglicht.

Wat je nodig hebt is een rustige plek bij een raam en een handspiegel.

1. Verwijder je sokken en schoenen. Kijk naar je tenen en voetzolen. Zoek naar rode plekken of een schilferige huid die niet overgaat.
2. Inspecteer je handpalmen. Een teveel aan selenium kan leiden tot erytheem (roodheid) en een trekkend gevoel. Dit zie je vaak als eerste op de plooi van je handpalm.
3. Kijk naar je hoofdhuid. Ga voor de spiegel staan en spreid je haar. Kleine, jeukende plekjes of roos die plotseling is ontstaan, kunnen wijzen op een mineralen-overschot.
4. Check je tandvlees. Gevoelig tandvlees dat makkelijk bloedt, kan ook een indirect symptoom zijn, hoewel dit vaker door een vitamine C-tekost komt, is het bij selenium-overdaad een signaal van algemene ontstekingsreactie.

Dit onderdeel duurt maar vijf minuten, maar het kan veel duidelijkheid geven over de staat van je selenium-spiegel. Veelgemaakte fout: Mensen smeren een zalf op de rode plekken zonder de oorzaak aan te pakken. Een crème maskeert het probleem, maar het overschot aan selenium in je lichaam blijft, wat net zo schadelijk is als de gevaren van een seleniumtekort voor je systeem.

Stap 4: Beoordeel je totale inname uit voeding

Supplementen zijn niet de enige bron van selenium. Voeding speelt een enorme rol, vooral als je bewust eet voor je gezondheid.

Noten, zaden en vis zitten boordevol selenium. Als je deze producten dagelijks eet én supplementen neemt, kan de teller snel oplopen.

1. Noteer je ontbijt, lunch en diner. Tel vooral noten (like paranoten), zonnebloempitten en vissoorten zoals tonijn of makreel.
2. Reken de hoeveelheid selenium uit voeding. Een enkele paranoot bevat al 90 mcg selenium. Eet je er drie per dag, dan is je basis al 270 mcg, zonder supplementen.
3. Vergelijk dit met je supplementinname. Als je naast die paranoten ook nog een selenium-supplement van 100 mcg neemt, kom je al op 370 mcg, wat bijna de maximumgrens is.
4. Let op bewerkte voeding. Sommige broden of vleeswaren worden verrijkt met selenium. Check de verpakkingen van je dagelijkse boterham.

Wat je nodig hebt is een eetdagboekje of een app op je telefoon om je voeding van de afgelopen drie dagen bij te houden. Dit geeft je een realistisch beeld van je natuurlijke inname. Veelgemaakte fout: Het onderschatten van paranoten.

Omdat ze zo gezond zijn, eten mensen er vaak te veel van. Twee tot drie noten per dag is voldoende voor je dagelijkse behoefte, meer is overbodig.

Verificatie-checklist

Na het doorlopen van de stappen kun je je resultaten afvinken. Als je meer dan twee keer ‘ja’ hebt geantwoord op de onderstaande vragen, is de kans groot dat je een overschot aan selenium hebt. Net als bij de symptomen van een vitamine E-overschot is het dan raadzaam om een arts of orthomoleculair therapeut te raadplegen voor een persoonlijk advies.

• Is je totale dagelijkse inname aan selenium (voeding + supplementen) hoger dan 300 mcg?
• Heb je last van jeukende plekken of een branderig gevoel aan je handen of voeten?
• Zijn je nagels brozer geworden of vertonen ze witte vlekken?
• Proef je een vieze metaalsmaak in je mond zonder duidelijke oorzaak?
• Voel je je vaker misselijk of heb je een opgeblazen gevoel sinds je de supplementen inneemt?

Als je deze checklist doorloopt, heb je een concreet beeld van je situatie.

Het mooie van orthomoleculair werken is dat je snel kunt bijsturen. Verlaag je dosering, eet minder paranoten en de klachten zullen vaak binnen een paar dagen afnemen. Je lichaam is veerkrachtig en herstelt snel als je het de juiste bouwstoffen geeft, in de juiste hoeveelheid.